Gu nhạc không tệ, chỉ là thế giới chưa đủ buồn để hiểu

Tôi còn nhớ rõ cái ngày đầu tiên mang tai nghe vào lớp và bị "bắt quả tang" nghe nhạc. Chiếc điện thoại bị tịch thu, và trước khi nộp lên thầy hiệu trưởng, cô giáo chủ nhiệm tò mò bấm vào xem tôi đang nghe gì. Nét mặt của cô ấy lúc đó - một hỗn hợp giữa bối rối và thất vọng - vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi. "Em đang nghe cái gì vậy? Sao buồn thế?" Tôi im lặng. Biết nói sao đây khi playlist của tôi toàn những bản nhạc mà cô ấy cho là "nhạc người già" hoặc "quá u sầu cho một đứa trẻ 16 tuổi".

Đó là lần đầu tiên tôi nhận ra một điều: gu âm nhạc của mình có vấn đề. Hoặc ít nhất, đó là điều mà thế giới muốn tôi tin.

Vấn đề không phải là âm nhạc, mà là sự đồng điệu

Âm nhạc, theo một cách nào đó, giống như tình yêu. Không ai có thể giải thích được tại sao họ lại rung động trước một giai điệu cụ thể, một giọng ca đặc biệt, hay một bản nhạc nào đó. Đôi khi, nó chỉ đơn giản là sự kết nối, một mối quan hệ bí ẩn giữa tâm hồn bạn và những nốt nhạc đang chơi.

Tại sao tôi lại thích nghe những bản ballad buồn vào những ngày nắng đẹp? Tại sao bạn tôi lại thích nghe rock khi đang học bài? Tại sao người yêu cũ của tôi chỉ nghe nhạc acoustic khi đi xe bus? Không có lời giải thích logic nào cho những điều này. Nó chỉ là sự đồng điệu - khi một bản nhạc chạm vào đúng tần số cảm xúc của bạn.

"Nhạc của mày quá u buồn," bạn tôi thường nói vậy. "Sao mày không nghe cái gì vui vẻ hơn đi?"

Tôi thường chỉ cười và nghĩ thầm: "Không phải nhạc của tôi buồn. Chỉ là bạn chưa đủ trải nghiệm để cảm nhận nó."

Âm nhạc: Tấm gương phản chiếu linh hồn

Có một câu nói tôi rất thích: "Âm nhạc bạn nghe không phải là thứ bạn thích; nó là thứ bạn là." Có lẽ điều này giải thích tại sao chúng ta thường phán xét gu âm nhạc của người khác. Khi ai đó cho bạn xem playlist của họ, họ không chỉ đơn thuần chia sẻ một danh sách nhạc - họ đang cho bạn xem một phần linh hồn của mình.

Và đó là lý do tại sao việc bị chỉ trích về gu âm nhạc lại đau đến thế. Nó không khác gì việc ai đó nói: "Tôi không thích con người thật của bạn."

Tôi từng có một người bạn cực kỳ yêu thích nhạc trữ tình Việt Nam thập niên 90. Cậu ấy bị trêu chọc liên tục vì điều này. "Già trước tuổi", "sến súa", "lỗi thời" - đó là những từ người ta dùng để miêu tả gu âm nhạc của cậu ấy. Nhưng tôi biết rõ hơn ai hết. Cậu ấy lớn lên trong một gia đình mà ông bà luôn mở những bản nhạc đó. Âm nhạc ấy là một phần tuổi thơ của cậu, là những kỷ niệm đẹp về buổi chiều ngồi trong lòng ông bà, là sự an ủi mỗi khi cậu cảm thấy cô đơn.

Vậy nên, khi ai đó chê cười gu âm nhạc của bạn, hãy nhớ rằng: Họ không chỉ đang đánh giá về âm nhạc. Họ đang đánh giá về những trải nghiệm, ký ức và cảm xúc đã hình thành nên con người bạn.

Chỉ có "đồng cảm" hay "chưa đủ đau"

Tại sao một số người lại yêu thích những bản nhạc buồn đến nao lòng, trong khi những người khác lại thấy chúng vô cùng khó chịu? Có lẽ câu trả lời nằm ở trải nghiệm sống.

Khi bạn đã từng trải qua đau khổ, tổn thương, hay mất mát, âm nhạc buồn không còn là "quá buồn" nữa - nó trở thành một người bạn đồng hành, một sự đồng cảm sâu sắc. Nó không làm bạn buồn hơn; ngược lại, nó cho bạn biết rằng bạn không cô đơn trong nỗi buồn của mình.

Đó là lý do tại sao tôi luôn nói: "Gu nhạc không tệ, chỉ là thế giới chưa đủ buồn để hiểu."

Không phải ai cũng có thể hiểu được vì sao tôi lại nghe "Creep" của Radiohead vào mỗi buổi sáng thức dậy, hay tại sao "Chênh Vênh" của Chillies lại khiến tôi mỉm cười thay vì rơi nước mắt. Không phải ai cũng có thể cảm nhận được vì sao "Đôi Mắt" của Wanbi Tuấn Anh lại là bản nhạc tôi nghe mỗi khi đạt được thành công, hay tại sao "Giấc Mơ Chỉ Là Giấc Mơ" lại là bài hát tôi mở to volumn mỗi khi uống say.

Và điều đó hoàn toàn ổn. Âm nhạc không phải là một cuộc thi phổ thông. Nó là một cuộc đối thoại riêng tư giữa bạn và linh hồn mình.

Về việc bắt chước và sự chân thật

Có một điều tôi luôn thấy buồn cười (và đôi khi đáng buồn): nhiều người không nghe nhạc vì họ thực sự thích nó, mà vì đó là thứ họ nghĩ rằng mình nên thích.

Bao nhiêu lần bạn đã tải về một bài hát chỉ vì nó đang trending? Bao nhiêu lần bạn giả vờ thích một nghệ sĩ chỉ vì bạn bè bạn đều là fan của họ? Bao nhiêu lần bạn giấu đi thực tế rằng bạn thích một bài hát "cringe" vì sợ bị phán xét?

Trong một xã hội nơi âm nhạc không chỉ là âm nhạc mà còn là một công cụ định vị xã hội, việc duy trì sự chân thật trong gu âm nhạc của mình đòi hỏi một sự can đảm đáng ngạc nhiên.

Nhưng hãy tin tôi, không có gì tuyệt vời hơn việc ôm lấy gu âm nhạc thực sự của mình, bất kể nó có "sang chảnh" hay "basic" đến đâu. Bởi vì khi bạn cho phép mình được nghe những gì bạn thực sự cảm thấy kết nối, bạn đang cho phép mình được là chính mình.

Trong vòng tay của âm nhạc "buồn"

"Tại sao cứ phải nghe nhạc buồn? Nó chỉ làm em buồn thêm thôi."

Đó là câu hỏi mà người yêu cũ thường xuyên đặt ra với tôi. Và tôi luôn trả lời: "Anh hiểu sai rồi. Nhạc buồn không làm em buồn hơn. Nó làm em thấy được hiểu."

Âm nhạc "buồn" có một sức mạnh kỳ lạ. Nó không phải là một liều thuốc độc đẩy bạn sâu hơn vào hố sâu của tuyệt vọng. Ngược lại, nó giống như một người bạn ngồi bên cạnh, lắng nghe và nói: "Tôi hiểu. Tôi cũng đã từng ở đó."

Khi The Weeknd hát "I've been on my own for long enough" trong "Call Out My Name", tôi không cảm thấy cô đơn hơn - tôi cảm thấy được đồng hành. Khi Billie Eilish thì thầm "I'm the bad guy", tôi không cảm thấy mình trở nên xấu xa hơn - tôi cảm thấy được chấp nhận trong mọi khía cạnh của bản thân mình, kể cả những phần tối tăm nhất.

Đó là điều kỳ diệu của âm nhạc "buồn". Nó không đẩy bạn xuống; nó nắm lấy tay bạn và nói: "Tôi biết nơi này. Hãy để tôi dẫn đường."

Từ "cringe" đến "cult classic"

Thú vị thay, lịch sử âm nhạc đầy rẫy những ví dụ về các nghệ sĩ và album từng bị coi là "tệ" hay "kỳ quặc" nhưng sau đó lại trở thành những tác phẩm kinh điển.

Velvet Underground, một trong những ban nhạc có ảnh hưởng nhất mọi thời đại, chỉ bán được khoảng 30,000 bản album đầu tay của họ khi mới phát hành. Bob Dylan từng bị la ó vì chuyển từ folk sang rock. Nirvana từng bị coi là "quá ồn ào" và "không có giai điệu". Và ở Việt Nam, có biết bao nhiêu nghệ sĩ underground từng bị chê bai chỉ để sau này trở thành những cái tên được tung hô.

Điều này cho thấy rằng "tốt" hay "tệ" trong âm nhạc không phải là những phạm trù khách quan. Chúng thay đổi theo thời gian, theo văn hóa, và quan trọng nhất, theo trải nghiệm cá nhân.

Album mà bạn bè chê cười hôm nay có thể là album mà cả thế hệ sau tôn vinh ngày mai. Bài hát mà mọi người cho là "quá kỳ quặc" hôm nay có thể là nguồn cảm hứng cho một thể loại âm nhạc hoàn toàn mới trong tương lai.

Vì vậy, đừng quá lo lắng nếu gu âm nhạc của bạn không được mọi người xung quanh đánh giá cao. Họ chỉ chưa bắt kịp bạn thôi.

Âm nhạc: Hơn cả việc nghe

Một điều tôi luôn tin rằng: âm nhạc không chỉ là việc nghe - nó là một trải nghiệm toàn diện.

Âm nhạc là cảm giác khi bạn lái xe dọc theo bờ biển vào một buổi chiều mùa hè, và bài hát yêu thích của bạn vang lên đúng lúc mặt trời bắt đầu lặn. Âm nhạc là giây phút bạn ngồi một mình trong phòng sau một ngày dài mệt mỏi, và một giai điệu quen thuộc mang đến cho bạn cảm giác như được trở về nhà. Âm nhạc là khi bạn nghe một bài hát và nhớ về người mà bạn từng yêu, về nơi bạn từng đến, về con người bạn từng là.

Âm nhạc không chỉ đơn giản là một chuỗi các nốt nhạc và lời bài hát. Nó là một phần không thể tách rời của hành trình cuộc đời chúng ta.

Kết luận: Hãy để âm nhạc là âm nhạc

Tôi đã học được nhiều điều từ những năm tháng bị phán xét về gu âm nhạc của mình. Tôi đã học được rằng không cần phải biện minh cho những gì mình yêu thích. Tôi đã học được rằng âm nhạc, giống như tình yêu, không cần phải có lý do.

Nếu bạn thích nghe Anh Tú Atus vào buổi sáng, Đen Vâu vào buổi trưa, và Tùng Tea vào buổi tối - hãy cứ làm vậy. Nếu bạn chỉ thích một thể loại duy nhất và không muốn khám phá gì khác - điều đó hoàn toàn ổn. Nếu bạn thích tất cả các thể loại từ đồng quê đến EDM - tuyệt vời!

Âm nhạc không có "đúng" hay "sai" - chỉ có "đồng cảm" hay "chưa đủ đau".

Vì vậy, lần tới khi ai đó nói với bạn rằng gu âm nhạc của bạn "quá kỳ lạ" hay "quá buồn" hay "quá lỗi thời", hãy mỉm cười và nhớ rằng: Gu nhạc của bạn không tệ. Chỉ là thế giới chưa đủ buồn để hiểu nó.

Và có lẽ, đó là một điều đáng mừng.